«جهاد» به‌معنای عام، یکی از مهم‌ترین ابواب فقهی است که ساختار سنتی آن، با نیازهای امروز و تحولات عرفی و سیاسی هماهنگ نشده است؛ این خلأ، نیاز به پژوهشی تحول‌آفرین در ناحیه جهاد را ایجاب می‌کند. این مقاله می‌کوشد با همان روش سنتی فقه جواهری، مقتضیات و تحولات اجتماعی و سیاسی امروزه را پشتیبانی نموده و پویایی فقه را نشان دهد. «جهاد» در معنای لغوی یعنی مبارزه و تلاش برای رسیدن به هدفی مهم؛ از این‌رو، می‌توان آن را فراتر از جنگ نظامی، بر گونه‌هایی مانند جهاد مالی، علمی، امنیتی نیز تطبیق داد. با این نگاه، نیاز به بازتعریف جهاد احساس می‌شود. این پژوهش که به روش توصیفی ــ تحلیلی انجام شده، اصطلاحی جدید با عنوان «جهاد تمدنی» پیشنهاد می‌دهد؛ ترکیبی اتحادی از دو مفهوم جهاد و تمدن که گویای این حقیقت است که اگر جهاد، وفق ضوابط شرعی و مقتضیات زمانه تحقق یابد، خود می‌تواند تمدن‌ساز باشد. «جهاد» در همه ابعاد، ایجاد تمدن می‌کند و تمدن نتیجۀ جهاد است. قلمرو این جهاد تمدنی، تنها به میدان نبرد نظامی محدود نمی‌گردد، بلکه ابعاد گوناگونی از زندگی اجتماعی، اقتصاد و علم گرفته تا خانواده، امنیت و جامعه را در بر‌می‌گیرد.