دوفصلنامه «موضوع‌شناسی فقهی»

دوفصلنامه «موضوع‌شناسی فقهی»

ماهیّت «مأمومه» و «دامغه» در فقه امامیه و قانون مجازات اسلامی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت علمی گروه فقه و حقوق دانشگاه شهرکرد
چکیده
در مادۀ 709 قانون مجازات اسلامی با بهره‌گیری نه‌چندان دقیق از متون فقهی، «مأمومه» جراحتی است که به کیسۀ مغز برسد و «دامغه» صدمه یا جراحتی را گویند که کیسه مغز را پاره کند؛ این دو جراحت در پرونده‌های قضائی و پزشکی قانونی جزو اصطلاحات پرکاربرد در ناحیه سر و صورت است. در این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و رویکردی توصیفی و تحلیلی، علاوه بر اثباتِ لزومِ تشخّص دامغه به‌مثابه یکی از جراحات وارد بر سر، ثابت شده است که دو قیدِ «ایجاد جراحت» و «عمق یافتن جراحت تا کیسۀ مغز» از مقوِّمات مفهومی هر دو اصطلاح مأمومه و دامغه به‌شمار می‌روند و برخلاف نظر مقنن، نمی‎توان پذیرفت که دامغه، صرفاً با یک ضربه تکانشی و بدون ایجاد جراحت و شکستگی در جمجمه رخ بدهد. مطابق با همین دیدگاه بدون ایجاد جراحت تنها با پارگی کیسۀ مغز محقق می‌شود، دامغه تحقق نمی‌یابد، از این رو، یک‌سوم دیۀ کامل برای این جراحت مترتب نخواهد شد و صرفاً پرداخت  ارش محقق می‌شود.  
کلیدواژه‌ها