استادیار گروه فقه و اصول جامعة المصطفی العالمیه، مشهد
چکیده
فارکس(Forex) بهعنوان بازار بین المللی مبادلات ارز از مهمترین بازارهای مالی دنیا است. ویژگیهای منحصر به فرد این بازار سبب شده تا روز به روز بر رونق آن افزوده شود به گونهای که آن را به بزرگترین و شناورترین بازار مالی دنیا مبدل ساخته است. این پژوهش با روش شناخت موضوعات عرفی غیرمنصوص به ابعاد مختلف فارکس پرداخته و تلاش کرده تا مهمترین چالشهای فقهی در معاملات درون بازار فارکس و همچنین چالشهای فقهی مرتبط با آثار اجتماعی و اقتصادی و امنیتی گسترش فعالیت این بازار را ارائه کند. یافتههای این پژوهش نشان میدهد، معاملات سلف، تاخت، مارجینی و قرارداد آتی، آنگونه که امروزه در بازار فارکس اجرا میشود با موضوعاتی همچون: ربوی بودن، بیع عینه، بیع دین به دین و همچنین غرر در ارتباط است. از منظر اقتصاد خرد، همواره این بازار (فعالان این بازار بهویژه خردهپاها) با مخاطراتی از قبیل وجود رقیبان بزرگ و بیرحم، سوءاستفاده از بیتجربگی تازهواردها، ورشکستگی ناشی از ورود قمارگونه به بازار فارکس و ورشکستگی ناشی از اعتماد به خبرهای عمومی روبرویند. از منظر اقتصاد کلان نیز بازار فارکس با آسیبهایی همچون: کاهش رشد اقتصادی، افزایش نرخ بهره، کاهش ارزش پول ملی، توزیع نامناسب درآمد و گسترش اقتصاد پنهان، همواره اقتصاد کشور را تهدید میکند.