مدیر گروه فقه پزشکی مرکز فقهی أئمه اطهار علیهم السلام
چکیده
در شریعت مقدس اسلام، عدّه «مقدار زمانی است که زن پس از انحلال نکاح به جهت فوت شوهر یا بهلحاظ اطمینان از پاک بودن رحمش از حمل باید صبر کند و از ازدواج مجدد خودداری نماید». گسترش دانش پزشکی و تنوع روشهای باروری نوین، موضوعشناسی عده را با پرسشها و مسائل مختلفی مواجه ساخته است، با توجه به حکمت جعل عدّه؛ مهمترین پرسش این است: روشهای مختلف تلقیح مصنوعی مورد استفاده زنان مصداق کدام یک از عناوین عدّه ساز قرار میگیرد. این پرسش به جهت تشخیص عدّۀ زنان در انواع تلقیح و عناوین منطبق بر آنها است. یافتههای مقاله عبارتند از اینکه عدّه به سبب پنج عنوانِ «مدخولبها»، «عدّۀ وفات»، «عدّۀ طلاق» «عدّۀ اتمام زمان عقد موقت»، «عدّۀ بخشش زمان عقد موقت» یا «العدّة من الماء» و عدم عدّۀ مصداقی برای «لاحرمة لماء الزانی»، «غیر مدخولبها» شمرده میشود و هر یک دارای شقوق متفاوت خواهند بود؛ از سوی دیگر، تلقیح مصنوعی به روشهای درون رحمی یا خارج از رحم است و در موردی که ذات حمل و مدخولبها صدق نمیکند و طلاق رخ میدهد، عدّه طلاق باید لحاظ شود و در تلقیح بدون حاملگی و غیرمدخولبها مبتنی بر شمول «العده من الماء» است. چنانچه تلقیح همواره با صدق مدخولبها و بدون ذات حمل باشد، تنها عدّۀ طلاق دارد و در صورت بارداری زن با تلقیح و فوت شوهر، أبعد زمان حمل و عدّۀ وفات محاسبۀ میشود.